Sydney, Olympische Spelen, 12 - 9 - 4. Goud, zilver en brons. Voor Nederland kunnen de spelen 2000 niet meer kapot. Nog nooit behaalden onze jongens en meisjes zoveel medailles. Het waren niet alleen de meest succesvolle spelen, maar ook de meest milieuvriendelijke. Het olympisch dorp, met daarin zonnecollectoren, grijs-watersystemen en hout uit duurzaam beheerde bossen, kreeg daarvoor zelfs een medaille. Alleen jammer dat het velen is ontgaan dat er nu eens positieve aandacht is voor hout dat afkomstig is uit dit soort bossen. Ook de sporters zelf. ‘Het is wel mooi zo’n wielerbaan van hout, maar ja al die bomen!?’ aldus een Nederlandse baanwielrenner die net terug was van een bezoekje aan de Rainbow Warrior. Voor het houtgevoel had hij beter naar de Batavia kunnen gaan, die net om de hoek lag aangemeerd. Deze in Lelystad gebouwde eikenhouten replica is speciaal overgevaren naar de andere kant van de wereld. Daar zou deze sporter zich hebben gerealiseerd wat hout en Nederlandse geschiedenis met elkaar gemeen hebben: zou Abel Tasman Australië ooit hebben ontdekt zonder zijn houten schepen? Had Leontien van Moorsel ooit twee plakken veroverd op een betonnen wielerbaan? Was de allerlaatste bal uit de carrière van Veen ook goud geworden als zijn hockeystick van aluminium was geweest? Had Dubbeldam ook foutloos gesprongen als de oxers van kunststof waren geweest? We zullen het nooit weten. Maar het wàs wel hout en dus goud!

Hout is niet alleen goud, het is ook grenzeloos populair. In steeds meer toepassingen vinden we het terug. Onlangs stond ik stil op de A59 bij knooppunt Zonzeel, en wat zie ik daar? Geen stalen wegportalen, maar houten. Een koker van gelamineerd lariks, met een doorsnede van 1,5 meter en een overspanning van 15 meter. Rijkswaterstaat kiest steeds meer voor vernieuwbare grondstoffen en het terugdringen van zinkemissies. Dat blijkt ook uit de onderzoeken naar naar ander wegmeubilair: houten geleiderails. Straks staan er langs ’s heren wegen misschien geen grauwgrijze vangrails meer van verzinkt staal, maar van hout. De eerste prototypen zijn inmiddels ontwikkeld: een barrier, een draaiende schoor, een schuivende schoor en een verend scherm. Daar is veel denkwerk aan vooraf gegaan, want een geleiderail moet niet alleen een voertuig tegenhouden, maar ook de energie opnemen en de krachten doorgeleiden. Verder mag het voertuig niet terugstuiteren op de rijbaan. Er is niet alleen gedacht aan het ‘comfort’ van ongelukkige bestuurders, maar ook aan het milieu. Een andere eis is namelijk dat het hout uit goed beheerde bossen afkomstig moet zijn. Want Rijkswaterstaat wil een voortrekkersrol vervullen waar het gaat om verantwoord houtgebruik. Hopelijk zijn de uiteindelijke houten geleiderails zo mooi, dat bestuurders wel drie keer kijken alvorens het hout in te duiken.

Ook is de houtskeletbouwmethode (hsb) terrein aan het winnen. De houtkeletbouwers kunnen de vraag nauwelijks aan. Uit onderzoek blijkt dat het merendeel van de bewoners uiterst tevreden is over het woongenot. Ook gemeenten en woningbouwverenigingen raken steeds meer geïnteresseerd in deze bouwmethode. Snel, duurzaam, flexibel, aanpasbaar, energiezuinig, veelal niet duurder en met veel extra voorzieningen. De afgelopen vijf jaar is dan ook liefst 35% meer hout gebruikt in de hsb-sector. Houtskeletbouw blijft niet voorbehouden aan echte landrotten, ook mensen met een passie voor water kunnen een hsb-woning betrekken: de waterwoning. Bij IJburg is nu zelfs een drijvend informatiecentrum in gebruik genomen voor aspirant-waterbewoners.

Houten vloeren zijn eveneens mateloos populair, men gaat nu voor echt hout. Gevelbekleding mag weer in de architectuur, met name in dubo-projecten. Hier komen we ook steeds meer ‘onbekende houtsoorten’ tegen. Wel eens gehoord van cumaru, guariuba of louro amarelo? Met het toenemen van het aantal duurzaam beheerde bossen wereldwijd zullen steeds meer houtsoorten met exotische namen in de Nederlandse bouwpraktijk gebruikt worden. Een andere trend is de opkomst van thermisch verduurzaamd hout. Er zijn verschillende procédés ontwikkeld, waarbij houtsoorten met een lage duurzaamheidsklasse (klasse III, IV of V) door, ‘koken en bakken’ (zonder milieubelastende middelen) opgewaardeerd kunnen worden naar klasse II of zelfs I. Met name in het gevelbeeld zal dit een steeds grotere rol gaan spelen. De eerste partijen plato hout en Stellac-hout zijn al op de markt.

Hout is van alle tijden. Het is door zijn veelzijdigheid eenvoudig en overal in te zetten. Daarom komt het ook uitermate tot zijn recht in nieuwe concepten. We bouwen niet meer voor de eeuwigheid. Industrieel, flexibel en demontabel bouwen wordt de trend, meegaan met de tijd en inspelen op veranderende behoeften. Bij het project XX in het Delftech Park te Delft komt dit goed tot zijn recht. Het is de bedoeling dat dit gebouw, met een constructie van gelamineerde houten liggers twintig jaar meegaat en na demontage elders in de huidige of in een gewijzigde vorm kan worden herbouwd.

Hout bepaalt voorts steeds meer het straatbeeld. Woonstraten en pleinen worden voorzien van een houten dek. Neem eens een kijkje op de Kop van Zuid, het woongebied Nieuw-Terbregge, bij het Schouwburgplein en bij De Landjes in Rotterdam of op de Pier in Scheveningen. Hout spreekt tot de verbeelding, ook hier.

In de Nederlandse attractieparken weet men dit ook. Het is daarom niet verwonderlijk dat zij gebruik maken van hout. In de nieuwe attractie van het openluchtmuseum te Arnhem, het HollandRama, is gebruik gemaakt van gelamineerd hout. Hierdoor heeft de architect een wonderlijk, bolvormig ei kunnen realiseren. Het nabijgelegen Burgers Zoo heeft eveneens gelamineerde liggers gebruikt voor het realiseren van haar nieuwste attractie: de Ocean. De Efteling heeft een wonderlijk bouwwerk laten verrijzen van rondhout, sprookjesachtig. En het attractiepark Sixflags heeft een familieachtbaan van hout, Robin (W)Hood, voor de echte durfals.

Voor wie zijn ontspanning zoekt op het internet is er ook voldoende te vinden over hout en voorbeeldprojecten. Voor geïnteresseerden in bouwen met hout is het bezoeken van TimberFot.com een must. Op deze site is een zeer groot aantal Europese projecten in hout ondergebracht, met daarbij een veelheid aan gegevens, zoals houtsoort, architect, tekeningen en details. Ook wordt de hoeveelheid digitale informatie voor gebruikers steeds groter. Zo bestaat er een speciale internetsite houtinfo.nl en zijn er cd-rom’s op de markt gebracht over de ins en outs van de houtskeletbouwmethode (Centrum Hout), het ontwerpen en detailleren van houten kozijnen volgens de KVT ’95 (NBvT) en een cd-rom met praktische informatie over triplex, OSB en andere engineered wood-producten (APA Benelux). Deze zijn voor studenten tegen gereduceerd tarief of zelfs gratis te verkrijgen. Daarnaast zijn er speciaal voor het hoger technisch onderwijs zeven verschillende gastlessen over houtonderwerpen beschikbaar (Centrum Hout), variërend van milieuaspecten, constructies in gelamineerd hout tot houten bruggen.

	Hout heeft veel, heel veel te bieden. Sporters staan er niet bij stil. En u? Ook niet na een bezoek aan de Expo 2000?
Het aantal houttoepassingen is grenzeloos. Hout: leer het kennen, leer het begrijpen, leer het gebruiken. Ga voor hout, ga voor goud.

Eric de Munck, Centrum Hout 

Foto’s: John Lewis Marshall, Hans de Groot en Eric de Munck (Centrum Hout)